Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) Nedir?
Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA), İngilizce kısaltmasıyla FMF (Familial Mediterranean Fever), tanısı ve tedavisi ilk kez Anadolu topraklarında tanımlanmış olmasına rağmen, ülkemizde hem halk hem de hekimler arasında yeterince bilinmeyen genetik bir hastalıktır. Erken tanı konup düzenli tedavi edilirse hastaların büyük çoğunluğu ömür boyu şikayetsiz bir yaşam sürebilir; tedavi edilmezse ciddi sonuçlar doğurabilir.
Hastalıkta belirli aralıklarla, adeta bir tetikleyiciymiş gibi, ani ateş ve karın ağrısı atakları görülür. Ateş genellikle 39-40 dereceye ulaşır ve karın ağrısı bazen apandisitle karıştırılacak kadar şiddetli olabilir. Ataklar genellikle 2-3 gün içinde kendiliğinden geriler. Bazı hastalarda ataklar ayda bir, bazılarında 15 günde bir veya 3 ayda bir tekrarlayabilir. Periyodik olarak gelen, 39 derecenin üzerinde ateş ve şiddetli karın ağrısının en geç 3 gün içinde kendiliğinden geçmesi tanıyı destekleyen tipik bir bulgudur.
Genetik Temeli
FMF, otozomal resesif (çekinik) kalıtılan genetik bir hastalıktır; akraba evliliği hastalığı kolaylaştırsa da akraba evliliği olmayan ailelerde de görülebilir. Hastalık, "pirin" adı verilen bir gendeki hatadan kaynaklanır. Ülkemizde yaklaşık her 5 kişiden biri bu genin taşıyıcısıdır; ancak taşıyıcı olmak hasta olmak anlamına gelmez. Bazı hastalarda hiçbir klinik bulgu olmadan tanı yalnızca genetik testle konurken, bazı hastalarda tipik klinik bulgular olmasına rağmen genetik test normal çıkabilir; çünkü rutin tarama testlerinde bilinen 170 mutasyondan yalnızca en sık görülen 12'si araştırılır.
Peryodik olarak ortaya çıkan, 12-72 saat süren ateş ve karın ağrısı temel bulgular olsa da, bazı hastalarda ateş olmadan karın ağrısı veya karın ağrısı olmadan ateş görülebilir. Bacak kaslarında şişme, kızarıklık ve şiddetli ağrı; eklem ağrısı, şişlik ve kızarıklık; göğüs ağrısı da hastalığın diğer olası bulgularıdır.
Tanı ve Önemi
Bazı hastalarda tipik bulgular tanıyı açıkça gösterirken, bazılarında atipik bulgular yalnızca ipucu verir; bu nedenle nedeni bilinmeyen tekrarlayan ateş ve karın ağrısı ataklarında FMF her zaman akla gelmelidir. Tanının geç konması, vücutta "amiloid" adı verilen bir maddenin birikmesine yol açabilir; bu birikim öncelikle böbreklerde olduğu için tedavi edilmemiş hastalarda son evre böbrek yetmezliğine kadar gidebilen olgular bildirilmiştir.
Tedavi
Tedavide kullanılan kolşisin, bitkisel kökenli bir ilaçtır ve günde 2-4 tablet arasında, hastanın klinik durumu ve laboratuvar sonuçlarına göre ayarlanan dozlarda kullanılır. FMF hastalarının %99'u bu tedaviye yanıt verir; %1'lik dirençli grupta ise farklı ilaçlarla hastalık kontrol altına alınabilir. Tedavinin en önemli koşulu, hastanın ilacını düzenli ve aksatmadan kullanmasıdır — çünkü tanı kesinleştiğinde tedavi ömür boyu sürmelidir.
Nedeni bilinmeyen ateş ve karın ağrısı atakları geçiren bir çocukta ya da yetişkinde, FMF olasılığının akla gelmesi tanının konabilmesi için ilk ve en önemli adımdır.
Sorularınızı birlikte değerlendirelim.
Randevu al
