Dr. Nil Sarıçiçek

Böbrek Taşı

Çocuklarda böbrek taşı nadir görülmez; tekrarlama riski yüksektir ve altta yatan metabolik, anatomik veya enfeksiyöz nedenler araştırılmalıdır.

Randevu talebi oluştur

Böbrek Taşları Nasıl Oluşur?

Böbrek taşlarına, normal olarak idrarın içinde bulunan tuz ve minerallerin dengesinin bozulması neden olur. Taşlar, böbrek içinde oluşan çok küçük kristallerin bir araya gelip birbirine tutunmasıyla şekillenir. Normalde idrarda bu kristalleşmeyi ve çökmeyi engelleyen "inhibitör" adı verilen maddeler bulunur; bunların yetersiz olması taş oluşumuna yol açabilir. İdrarın asidik veya bazik oluşu da etkili bir diğer faktördür.

En sık görülen taş tipi kalsiyum içeren, fosfat veya oksalat kombinasyonlu taşlardır. Ürik asit, sistin ve enfeksiyon taşları da görülebilir. Böbrekte oluşan taşlar orada büyümeye devam edebileceği gibi idrar kanalına (üreter) da geçebilir. Üreterde 3 fizyolojik darlık bölgesi vardır; taşlar büyüklüklerine göre buralara takılabilir. 0,5 cm altındaki taşların %90'ı kendiliğinden düşer, üzerindekilerin atılması güçtür.

Sıklık ve Nedenleri

Ülkemizde çocukluk çağında taş sıklığı yaklaşık %0,8'dir ve erkeklerde 2-3 kat daha fazla görülür. Bir kez böbrek taşı oluştuğunda, 5-7 yıl içinde tekrarlama riski %50, 20 yıl içinde ise %75 kadardır; olguların %8'inde kronik böbrek yetmezliğine yol açabilir.

  • Metabolik nedenler (%40-68)

  • Anatomik nedenler (%30)

  • Enfeksiyona bağlı nedenler (%15-25)

  • Nedeni bilinmeyen (%16-26)

Taş tipleri arasında kalsiyum oksalat/fosfat taşları (%80), struvit taşları (%10), ürik asit taşları (%9) ve diğer nedenlere bağlı taşlar (sistin, ilaca bağlı, %1) yer alır.

Belirtileri Nelerdir?

  • Özellikle yan bölgelerde çok şiddetli, kıvrandırıcı ağrılar

  • Ağrıyla birlikte bulantı ve kusma

  • İdrarda kanama

  • Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları

  • Ailede taş hastalığı öyküsü

  • Çocuklarda karın ağrısı, iştahsızlık, idrar yolu enfeksiyonları

Taş şüphesi olan bir çocukta tansiyon mutlaka ölçülmelidir. Tanı için kanda kalsiyum, fosfor, magnezyum, ürik asit ve elektrolit incelemesi; 24 saatlik idrarda kalsiyum, oksalat, sitrat gibi değerlerin ölçümü; ayrıca ultrasonografi ve gerekirse diğer görüntüleme yöntemleri kullanılır.

Tedavi Yöntemleri

Taşların önemli bir kısmı, özellikle 0,5 cm'den küçük olanlar, kendiliğinden düşer. Tedavi planı taşın yerine, sayısına ve çapına göre değişir. Günümüzde açık ameliyatlar büyük ölçüde terk edilmiş, yerini şok dalgalarıyla taş kırma (ESWL), üreteroskopi ve perkütan taş cerrahisi gibi daha az invaziv yöntemlere bırakmıştır. Açık ameliyat artık yalnızca çok büyük ve böbreği tamamen dolduran taşlarda tercih edilmektedir.

İlaç tedavisinin hedefleri; taşın büyümesini durdurmak, mevcut taşın atılmasını sağlamak, yeni taş oluşumunu önlemek, enfeksiyona bağlı böbrek hasarını engellemek ve cerrahi gereksinimini azaltmaktır.

Taş Hastaları Neler Yapmalı?

  • Her gün yeterli miktarda sıvı almak (günde 2-3 litre)

  • Tekrarlayan taş hastalığında beslenmenin düzenlenmesi

  • Düzenli yürüyüş ve egzersizle hareketli bir yaşam

  • 6 ayda bir idrar tahlili ve ultrasonografi tekrarı

  • Tuz alımının azaltılması, potasyumdan zengin (meyve, sebze) beslenme

  • Hayvansal protein tüketiminin sınırlandırılması; kalsiyum alımının kısıtlanmaması

  • Ispanak, kahve, çikolata, greyfurt ve elma suyunun sınırlandırılması

  • Bol lifli, az miktarda et içeren bir beslenme düzeni

Düşürülen taşların analiz için saklanması ve bu konuda deneyimli merkezlere başvurulması önerilir.

Sorularınızı birlikte değerlendirelim.

Randevu al
Böbrek Taşı | Uzm. Dr. Nil Sarıçiçek – Çocuk Doktoru Kadıköy