Dr. Nil Sarıçiçek

Çocuklarda Guatr

Guatr, tiroid bezinin büyümesidir; nedeni iyot eksikliğinden tiroid iltihabına kadar değişebilir ve tedavi, kanda tiroid hormon düzeylerinin normal, düşük veya yüksek olmasına göre belirlenir.

Randevu talebi oluştur

Guatr Nedir?

Tiroid bezinin büyümesine guatr denir. Tiroid, boynun ön alt kısmında bulunan, kelebek şeklinde, hormon üreten bir bezdir. Normal boyuttayken elle hissedilmez; büyüdüğünde ise elle hissedilebilir ve baş geriye atıldığında görünür hale gelebilir. Bezin tamamı yaygın olarak büyüyebileceği gibi, küçük bir parçasının büyümesiyle "tiroid nodülü" de oluşabilir.

Tiroid bezinin görevi, tiroid hormonlarını üretip kana salgılamaktır. Bu hormonlar büyüme ve gelişme, oksijen kullanımı, ısı üretimi, sinir sistemi işlevleri ile şeker, yağ, protein ve vitamin kullanımını etkiler; özellikle ilk iki yaşta zeka gelişimi için tiroid hormonları vazgeçilmezdir.

Guatrda Hormon Düzeyleri

Guatr tanısı alan hastalarda tiroid hormonları üç farklı düzeyde bulunabilir:

  • Normal düzeyde: Hastaların büyük kısmında görülen bu duruma "basit guatr" denir; nodül, kanser veya iltihap saptanmaz.

  • Yüksek düzeyde (hipertiroidi): Tiroid bezinin aşırı çalışmasıdır; en sık nedeni, bağışıklık sisteminin hataen tiroidi uyarmasına bağlı Graves hastalığıdır. Sıkıntı, sinirlilik, terleme, çarpıntı, uykusuzluk, kilo kaybı ve ishal görülebilir.

  • Düşük düzeyde (hipotiroidi): Genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde Hashimoto hastalığına bağlıdır; doğuştan hormon yapım bozuklukları da nedenler arasındadır. Durgunluk, büyümede duraklama, aşırı uyku ve kilo alımı görülebilir.

Guatr Nedenleri

İyot eksikliği: Besinlerle yetersiz iyot alınmasıdır ve tiroid hormonu yapımı için gerekli olan iyot özellikle deniz ürünlerinde bulunur. Ülkemizde yaklaşık 3 milyon kişi iyot eksikliği olan bölgelerde yaşamaktadır; bu nedenle iyotlu tuz kullanımı yasal olarak zorunlu kılınmıştır. İyot eksikliği ileri düzeye ulaştığında çocuklarda zeka gelişimi ve okul başarısını olumsuz etkileyebilir.

Diğer nedenler arasında bazı ilaç ve besinlerin (soya fasulyesi, karalahana, karnabahar gibi guatr yapıcı gıdalar) aşırı tüketimi, tiroid nodülleri, tiroid kanserleri ve tiroidin iltihabi hastalıkları sayılabilir. Kızlar erkeklere göre daha fazla risk altındadır.

Belirtileri ve Tanı Yöntemleri

Boynun ön kısmında yaygın veya nodül şeklinde şişlik en tipik bulgudur. Çok büyük guatrlarda yutma ve nefes alma güçlüğü ile ses kısıklığı olabilir, ancak bu çocuklarda nadirdir. Hipertiroidide zayıflama, sinirlilik, çarpıntı, ellerde titreme ve ishal; hipotiroidide çabuk yorulma, üşüme, kabızlık ve saç dökülmesi görülebilir.

Tanıda hekim muayenesi, kanda tiroid hormon ve gerekirse antikor ölçümü, tiroid ultrasonografisi, tiroid sintigrafisi ve gerektiğinde ince iğne biyopsisi kullanılır.

Tedavi

Tedavi, bezin büyüklüğüne ve altta yatan nedene göre belirlenir. Basit guatr, hormon düzeyleri normalse tedavisiz izlenebilir. Küçük-orta büyüklükteki guatrlar ağızdan verilen tiroid hormonu (levotiroksin) ile, hipertiroidiyle giden guatrlar ise hormon yapımını baskılayan ilaçlarla tedavi edilir. Guatrın çok büyük olup solunum-yutma güçlüğü yaptığı, tıbbi tedaviye yanıt vermediği veya tiroid kanseri saptandığı durumlarda cerrahi tedavi düşünülür. İyotlu tuz kullanımının yaygınlaşması, iyot eksikliğine bağlı guatrın önlenmesinde büyük önem taşır.

Sorularınızı birlikte değerlendirelim.

Randevu al
Çocuklarda Guatr | Uzm. Dr. Nil Sarıçiçek – Çocuk Doktoru Kadıköy