Dr. Nil Sarıçiçek

Çocuklarda Kemik Sağlığı ve Osteoporoz

Çocukluk ve ergenlik döneminde biriktirilen kemik kütlesi, erişkin yaşta osteoporoz riskini doğrudan etkiler; yeterli kalsiyum, D vitamini ve ağırlık taşıyan egzersizler bu birikimin temelidir.

Randevu talebi oluştur

Kemikler Nasıl Büyür?

Kemik, güçlü bir bağ dokusundan oluşur; bu doku üzerine kalsiyum depolanarak sertleşir. İskelet sisteminde kemik yıkan hücreler (osteoklast) eski kemiği ortadan kaldırırken, kemik yapan hücreler (osteoblast) yeni kemik oluşturur. Kemik dokusunu çocuğunuzun kullandığı bir "banka hesabı" gibi düşünebilirsiniz: beslenme ve fiziksel aktivite bu hesaba yatırım yapmanın yoludur.

Çocuklarda yeni kemik yapan hücreler hızlı çalışır ve iskelet yoğunluğu artar. Genç erişkinlerde yapılan ve yıkılan kemik arasında denge vardır; ancak 35-40 yaşından sonra kemik kaybı artmaya başlar. Çocukluk ve ergenlikte ulaşılan kemik kütlesi ne kadar yüksekse, ileride osteoporoz (kemik erimesi) gelişme riski o kadar azalır.

Kemik Sağlığı İçin Beslenme

Kalsiyumdan zengin başlıca kaynaklar süt, peynir ve yoğurt gibi süt ürünleridir; kalsiyum ayrıca yeşil yapraklı sebzeler ve pişmiş tahıllarda da bulunur. 3-12 yaş arası çocukların günde ortalama 800 mg, gençlerin ise yaklaşık 1300 mg kalsiyuma ihtiyacı vardır. Kalsiyumun emilimi için D vitamini de gereklidir; en önemli D vitamini kaynağı güneş ışığıdır ve yaz aylarında günlük 15 dakikalık güneşlenme genellikle yeterlidir.

Yaş GrubuGünlük Kalsiyum İhtiyacı (mg) 0-6 ay210 7-12 ay270 1-3 yaş500 4-8 yaş800 9-18 yaş1300

Gazlı içeceklerin süt ve süt ürünlerinin yerini alması kalsiyum kaybına yol açabilir; fosfor içeren gazlı içecekler yerine süt, su veya ayran tercih edilmelidir.

Fiziksel Aktivitenin Rolü

Kemikler yeterince kullanılmazsa güçlenemez. Zıplamak, seksek oynamak ve koşmak gibi ağırlık taşıyan aktiviteler kemik için en yararlı egzersizlerdir; yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler kasları geliştirse de kemik üzerine doğrudan yük bindirmediğinden aynı katkıyı sağlamaz.

Uzun süreli kötü beslenme, aşırı fiziksel aktivite ve sigara kemik gelişimini olumsuz etkiler. Ergenlik sonrası kız çocuklarında yeterli cinsiyet hormonu düzeyi kemik sağlığı için gereklidir; aşırı zayıflamaya bağlı adet düzensizliği veya 6 aydan uzun adet görmeme, osteoporoz riskini artırır. Ergenliğin 16 yaşından sonra başlaması da iskelet gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Çocukluk Çağında Kemik Erimesi Görülür mü?

Çocuklarda osteoporoz oldukça nadirdir. Bazı olgularda kemik kaybı başka bir sağlık sorununa bağlıdır (ikincil osteoporoz); bunlar arasında bağırsaktan emilim bozukluğu yapan hastalıklar, uzun süreli yatak istirahati, uzun süreli yüksek doz kortizon kullanımı, aşırı zayıflama, tiroidin aşırı çalışması ve osteogenezis imperfekta (cam kemik hastalığı) sayılabilir. Belirgin bir neden bulunamadığında "nedeni bilinmeyen çocukluk çağı kemik erimesi" (idiyopatik jüvenil osteoporoz) tanısı düşünülür; bu durum genellikle 7-11 yaş arasında görülür ve olguların yaklaşık yarısı ergenlik döneminde kendiliğinden düzelir.

Kortizon kullanımına bağlı osteoporoz, romatizma, astım, deri ve böbrek hastalıklarında sık kullanılan kortizonun uzun süreli kullanımıyla ilişkilidir; kırık riski dozla ve tedavi süresiyle bağlantılıdır. Astımda kullanılan sprey kortizonların kemik üzerine etkisi ise çok azdır.

Tedavi ve Günlük Yaşam

Basit bir düşme sonrası kırık oluşuyorsa veya açıklanamayan sırt ağrısı varsa, doktorunuzla osteoporoz riski konuşulmalıdır. Tedavi, altta yatan hastalığın tedavisini, ağrı yönetimini, gerektiğinde kemik yıkımını azaltan ilaçları, düzenli kemik yoğunluğu takibini ve yeterli D vitamini-kalsiyum alımını içerir. Kırıktan sonra dikkatli şekilde başlanan fizik tedavi ve ağırlık taşıyan egzersizler kemik gelişimi için önemlidir; ancak kırık riskini artıracak aşırı egzersizlerden kaçınılmalıdır.

Osteoporozu olan bir çocuğun aile ve arkadaş yaşamından uzaklaştırılmaması, ilgi duyduğu aktivitelere katılımının desteklenmesi önemlidir.

Sorularınızı birlikte değerlendirelim.

Randevu al
Çocuklarda Kemik Sağlığı ve Osteoporoz | Uzm. Dr. Nil Sarıçiçek – Çocuk Doktoru Kadıköy