Dr. Nil Sarıçiçek

Çocuklarda Obezite

Çocukluk çağı obezitesi, erişkin obezitesinin önemli bir kısmının kökenidir; ailesel, çevresel, beslenme ve nadiren hormonal nedenlerle ortaya çıkar ve mutlaka doktor gözetiminde, sabırlı bir yaklaşımla tedavi edilmelidir.

Randevu talebi oluştur

Obezite Nedir?

Obezite, vücutta yağ dokusunun aşırı miktarda olması veya yağ miktarının vücut kütlesine oranının artmasıdır. Çocukluk döneminde önemli bir sağlık sorunudur; erişkin dönemde obez olan bireylerin üçte birinde obezite çocukluk çağında başlamıştır. Obez çocukların çoğunda hormonal bir bozukluk saptanmaz; bu tip obezite "basit" veya "ekzojen obezite" olarak adlandırılır ve bu çocukların boyu genellikle yaşıtlarına göre uzundur. Daha az sıklıkta, altta yatan bir hastalığa bağlı "patolojik obezite" görülür ve genellikle kısa boy eşlik eder.

Neden Şişmanlıyoruz?

Ailesel nedenler: Anne ve baba her ikisi de şişmansa çocukta obezite görülme olasılığı %80'e, yalnızca biri şişmansa %40'a kadar çıkar. Şişmanlığın en temel nedeni, harcanandan fazla enerji alınmasıdır; bu nedenle tüm aile bireylerinde fiziksel aktivitenin artırılması önerilir.

Çevresel faktörler: Kentsel yaşamda fiziksel aktivitenin kısıtlanması ve sınırsız yiyecek erişimi obezite riskini artırır. Televizyon ve bilgisayar kullanımı hem hareketi azaltır hem besin tüketimini ve reklamlara maruziyeti artırır.

Beslenme: Obez çocuk her zaman daha fazla yiyen değil, genellikle az enerji harcayan çocuktur. Öğün sıklığının azalması, yüksek kalorili, karbonhidrat ve yağdan zengin gıdaların tüketimi kilo alma riskini artırır.

Hormonal faktörler: Şeker hastalığı, tiroid ve böbrek üstü bezi hastalıkları gibi nedenler de obeziteye yol açabilir; bu nedenle obez her çocuk mutlaka bir çocuk endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Şişmanlığın Yol Açtığı Sorunlar

Obezite; yüksek tansiyon, kandaki yağ düzeylerinin yükselmesi (hiperlipidemi), solunum bozuklukları, şeker hastalığı, ortopedik ve psikososyal sorunlarla ilişkilidir. Obez çocukların %10-30'unda hipertansiyon görülür. İnsülin salgısının artmasına bağlı olarak koltuk altı ve boyun gibi bölgelerde koyu renkli deri değişiklikleri (akantozis nigrikans) oluşabilir; bu tablo zayıflamayla düzelebilir. Obez kız çocuklarında ergenlik erken başlayabilir, adet düzensizlikleri görülebilir. Yağ birikimine bağlı karaciğer yağlanması ve safra kesesi hastalıkları, ciddi obezitede uyku sırasında solunum durması (uyku apnesi) da görülebilir.

Şişman Çocukta Ne Yapmalı?

Obez çocuk mutlaka doktor kontrolü altında olmalıdır. Değerlendirmede beslenme öyküsü, aile öyküsü, fiziksel aktivite düzeyi, büyüme kayıtları ve gerekli laboratuvar testleri incelenir; obezitenin hormonal bir nedene bağlı olup olmadığı araştırılır.

Tedavinin en önemli amacı, hayat boyu sürdürülebilir bir kilo kontrolüdür; ani ve hızlı kilo verme yerine yavaş ve kalıcı bir yaklaşım benimsenmelidir. Kilo verip almanın tekrarlanması metabolizmaya zarar verir. Beslenme düzeninin oluşturulması ve yaşam biçiminin değiştirilmesi tüm aileyi kapsamalıdır; diyet, doktor gözetiminde bir diyetisyen tarafından çocuğa özel hazırlanmalıdır. Günlük en az 30 dakika fiziksel aktivite (yürüyüş, hafif koşu, bisiklet, dans) önerilir; egzersiz yalnızca enerji tüketimini artırmakla kalmaz, insülin duyarlılığını da iyileştirir. Çocukluk çağı obezitesinde ilaç veya cerrahi tedavinin yeri yoktur.

Kilo Alımı Nasıl Önlenir?

  • Fast-food türü yiyeceklerden ve kızartmalardan kaçınmak, sebze-meyve tüketimini artırmak

  • Aile beslenme alışkanlıklarını çocuğa göre değil, çocuğunkini aileye göre değil, birlikte sağlıklı yönde düzenlemek

  • Şekerli ve gazlı içecek tüketimini azaltmak

  • Yavaş yemek yeme ve iyi çiğneme alışkanlığı kazandırmak

  • Arabaya binmek yerine yürümeyi veya bisiklet kullanmayı özendirmek

  • Yiyecek ödülü vermekten kaçınmak

  • Okula, besin değeri yüksek atıştırmalıklar (tavuk, peynir, haşlanmış yumurta, taze meyve) içeren bir beslenme çantası hazırlamak

Obezite bir hastalıktır ve mutlaka kontrol altına alınıp tedavi edilmelidir.

Sorularınızı birlikte değerlendirelim.

Randevu al
Çocuklarda Obezite | Uzm. Dr. Nil Sarıçiçek – Çocuk Doktoru Kadıköy