Ergenlik (Puberte) Dönemi Nedir?
Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemidir. Yaşamın ikinci on yılını kapsayan bu süreç, fiziksel, cinsel ve ruhsal gelişimin yanı sıra bireyin geleceğine yön veren, hayatını şekillendiren önemli bir dönemdir. Cinsel gelişme kızlarda ortalama 10, erkeklerde 12 yaş civarında başlar ve çevresel, yapısal ve kalıtsal etkenlere göre her çocukta farklı seyredebilir. Bu dönemde salgılanan hormonlar hızlı boy-kilo artışına ve cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkmasına yol açar. Ergenliğin ilk bulgusu kızlarda meme gelişimi ve/veya cinsel bölgede kıllanma, erkeklerde ise testis büyümesi ve/veya cinsel kıllanmadır.
Ergenlik Döneminde Karşılaşılabilecek Sorunlar
Psikososyal sorunlar: Yeni bir kimlik arayışındaki ergen, içe kapanma, sosyal ilişki bozuklukları veya okul başarısızlığı yaşayabilir.
Boy kısalığı: Erken veya geç cinsel gelişim, beslenme bozukluğu ve hormonal nedenlerle ortaya çıkabilecek boy kısalığı ihmal edilmemelidir; tedavi edilebilir boy kısalıklarında başarı erken teşhise bağlıdır.
Guatr: Özellikle kızlarda sık görülür; halsizlik, uykuya eğilim veya tam tersi sinirlilik ve zayıflama gibi bulgularla ortaya çıkabilir ve mutlaka tedavi edilmelidir.
Kansızlık: Özellikle kızlarda sık görülür; solukluk, iştahsızlık ve çabuk yorulma başlıca belirtileridir. Fazla adet kanaması veya bilinçsiz zayıflama diyetleri bu sorunu kolaylaştırır.
Kemik ve iskelet-kas sistemi sorunları: Hızlı boy-kilo artışı bazı ortopedik sorunları beraberinde getirebilir; sırt-bel ağrısı, omurga eğriliği veya aksayarak yürüme gibi yakınmalar ihmal edilmeden uzman hekime başvurulmalıdır.
Akne, adet düzensizlikleri, erkeklerde meme büyümesi ve şişmanlık (obezite) de ergenlik döneminde sık görülen ve dikkat gerektiren diğer durumlardır; obezite hangi yaşta görülürse görülsün mutlaka tedavi edilmelidir çünkü kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve eklem sorunlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Erken Ergenlik Gelişimi
Cinsel gelişimin başlama yaşı cinsiyet, ırk, iklim, beslenme ve kalıtsal özelliklere göre değişir. Kızlar erkeklerden ortalama 2 yıl önce ergenliğe girer; sıcak iklimlerde yaşayanlarda ergenlik daha erken başlayabilir. Cinsel gelişim belirtilerinin kızlarda 8, erkeklerde 9 yaşından önce başlaması anormal kabul edilir ve ileri inceleme gerektirir.
Erken cinsel gelişim kız çocuklarında erkeklere göre 10 kat daha sık görülür; genellikle beyindeki hormon salgılanmasını düzenleyen merkezlerin erken uyarılmasına bağlıdır, nadiren yumurtalık, testis veya böbrek üstü bezi hastalıklarından kaynaklanabilir. Bu nedenle nedeninin mutlaka araştırılması gerekir.
Erken cinsel gelişim iki önemli soruna yol açar: çocuğun ruhsal gelişimine uygun olmayan beden görünümüne bağlı davranışsal-psikososyal zorluklar, ve kemiklerdeki büyüme kıkırdaklarının erken kapanmasına bağlı olarak erişkin boyunun kısa kalması.
Tedavi
Erken cinsel gelişim gösteren bir çocuk tedavi edilmeli midir? Bu sorunun yanıtı evettir. Gelişim beyindeki merkezlerin erken uyarılmasına bağlıysa, bu süreci durduran hormon tedavisi (ayda bir veya 3 ayda bir enjeksiyon şeklinde) uygulanabilir. Bu tedavinin etkisi yalnızca kullanıldığı süre boyunca geçerlidir; çocuk uygun ergenlik yaşına geldiğinde enjeksiyonlar kesilir ve cinsel gelişim kaldığı yerden devam eder. Kullanılan ilaçların kalıcı yan etkisi yoktur ve erişkinlikte üreme yeteneğine zarar verdiğine dair kanıt bulunmamaktadır.
Sorularınızı birlikte değerlendirelim.
Randevu al
