Dr. Nil Sarıçiçek

Hışıltılı Ataklar

Çocuklarda hışıltının nedenleri, erken hışıltı, virüse bağlı hışıltı ve astıma bağlı hışıltı ayrımı ile tanıda dikkat edilecek noktalar anlatılıyor.

Randevu talebi oluştur

"Hışıltı" genellikle alt, nadiren de üst solunum yollarını daraltan hastalıklar sırasında ortaya çıkan, soluk verirken duyulan ıslık tarzında bir sestir. Her yaşta duyulabilmesine rağmen en sık ilk 1 yaş içinde duyulur. Hışıltıya yol açabilen birçok hastalık vardır; doğru tanıya gidebilmek için hışıltının geçici mi yoksa alerjik nedenlere mi bağlı olduğu gibi faktörlerin iyi tanımlanması gerekir.

Erken Hışıltı

Hışıltı ilk 1 yaş içinde, yani erken bir dönemde ortaya çıkarsa "erken" hışıltıdan bahsedilir. Bu tip hışıltılar genellikle geçicidir ve ilk 3 yılda kaybolur. Geçici hışıltısı olan çocukların ailelerinde alerjik hikaye veya astım varlığı saptanmaz. Bebek prematüre ise, doğum ağırlığı düşükse, anne gebelik sırasında veya doğumdan sonra sigara içmişse bebekte bu tarz hışıltı oluşabilir. Bu çocuklarda akciğer gelişiminin daha geç olması da hışıltıya neden olur.

Virüse Bağlı Hışıltı

Erken yaşta hışıltısı çıkıp 3 yaş civarında kaybolan çocukların dışında, bir grup çocukta hışıltı 6 yaşından sonra da devam edebilir. Bu gruptaki çocuklarda ilk 3 yaşta RSV (respiratuvar sinsityal virüs) ile akciğer enfeksiyonu geçirilmesi söz konusudur. RSV dışında parainfluenza virüs, adenovirüs gibi diğer bazı virüsler de uzun süren hışıltılara yol açabilir.

Astıma Bağlı Hışıltı

Üçüncü grup, astıma bağlı hışıltısı olan çocuklardır. Hayatın erken döneminde başlayan astım genellikle alerjik eğilim ve genetik yatkınlıkla birlikte görülür. Astımlı çocukların ¼'ünün ilk 6 ayda, ¾'ünün ise ilk 3 yaşta en az bir kez hışıltılı akciğer enfeksiyonu geçirdiği dikkati çeker. Devam eden hışıltısı olan bu çocukların ailelerinde astım, alerjik nezle, atopik dermatit gibi cilt problemleri olan bireyler dikkati çeker. Hışıltısı olan bebeklerin hangisinde ileride astım gelişeceğini gösteren kesin bir belirleyici kriter yoktur; ancak doktor tanılı egzama, anne veya babada kesin tanımlanmış astım, soğuk algınlığı olmadan hışıltı, doktor tanılı alerjik nezle ve kanda eozinofil artışı gibi kriterlerin varlığı tanıda önemli yer tutar.

Hastalığın Tanısı

Gürültülü solunum şikayetiyle doktora başvuran bir süt çocuğunda veya okul öncesi çocukta, çocuk doktorunun en büyük sorunu, ailenin "hırıltı, hışıltı, horultu veya balgam var" ifadeleriyle tam olarak neyi anlattığını anlamaktır. Bu çocuklarda tabloya genellikle nezle de eklendiğinden üst solunum yollarından gelen sesler tabloyu karıştırabilir. Hışıltı sadece astıma bağlı olmayıp birçok tabloda ortaya çıkabildiğinden tanı her zaman kolay değildir.

Hışıltılı bir çocukta dikkat edilecek en önemli nokta, belirtilerin ataklar halinde gelmesi ve çok uzun süren veya devamlılık gösteren atakların olmamasıdır. Tipik olarak ataklar kısa sürelidir, birkaç gün sürer ve ataklar arası süre uzundur. Bazen hışıltıya öksürük de eklenir. Bu şikayetler genellikle kendiliğinden ve tedavisiz düzelir; bu tarz tipik hışıltısı olan hastalarda klasik astım olma ihtimali azdır. Ancak çocuğun koşması veya merdiven çıkması ile ortaya çıkan hışıltı ve öksürük astım lehine değerlendirilmelidir.

Hışıltının ne zaman başladığı önemlidir. Genellikle 2-4. aylarda görülen RSV enfeksiyonu, bronşiolit tablosu ve hışıltıyla seyreder. Bronşioliti takiben hışıltısı devam eden çocuklarda "hışıltılı çocuk" olma ihtimali yüksektir. İleri yaşta astım olan çocukların %25'inde belirtilerin ilk yaşta başladığı görülür; ancak genel olarak astımlıların çoğunda şikayetler 2-6. yaşlarda başlar. Aileden alerjik hastalık hikayesi alınırken sadece anne, baba ve kardeşlerin durumu göz önüne alınmalıdır. Çocuk ilk aylarda süt çocuğu egzaması geçirmiş ve annede astım varsa, kalıcı ve tekrarlayıcı hışıltı riski iki kat artar. İnek sütü alerjisi süt çocuklarında daha çok mide-bağırsak bulgularına yol açar, hışıltı yapma ihtimali düşüktür. Eğer hışıltı gerçek inek sütü alerjisine bağlıysa çoğunlukla ürtiker ya da başka döküntülerle birliktedir.

Dikkat Edilecek Noktalar

  • Hışıltılı çocukta büyüme ve gelişme geriliği varsa altta yatan kalp ve akciğer hastalıkları ile kistik fibrozis ekarte edilmelidir.

  • Hışıltılı çocukların göğüs yapısı genel olarak normal ve simetriktir. Üst solunum yollarındaki geniz eti büyümesi veya gırtlaktan gelen seslerin akciğer seslerinden ayırt edilmesi gerekir.

  • Hışıltılı bir çocukta pahalı tetkiklere gerek yoktur. Ancak ilk kez hışıltıyla gelen bir çocukta, ülkemizde sık görülen tüberkülozu atlamamak için akciğer grafisi çekilmesi önerilir. Bilgisayarlı tomografi tipik hışıltısı olan çocukta gereksizdir.

  • Hışıltı, 3-12 aylık çocuklarda krup tablosuna eşlik edebilir.

  • Gastroözofageal reflü küçük süt çocuklarında fizyolojik olarak ortaya çıkabilir; şiddetli reflülerde mide içeriği akciğerlere kaçarsa hışıltı duyulabilir.

  • Hışıltı, okul öncesi çocuklarda (1-6 yaş) aniden başlamışsa öncelikle yabancı cisim yutulup yutulmadığı kontrol edilmelidir.

  • Solunum yolu epitelindeki silyaların doğumsal yapı bozukluğu veya hareket azlığı da tekrarlayan hışıltı, öksürük, sinüzit ve akciğer enfeksiyonlarına yol açabilir.

  • Büyüme-gelişme geriliği, göğüs kafesi asimetrisi ya da kunduracı göğsü görünümü ve parmaklarda çomaklaşma varsa, hışıltı belirgin üst solunum yolu ya da kulak enfeksiyonu ile birlikteyse, dudak ve parmak uçlarında morarma oluyorsa ya da aspirasyona yol açabilecek nörolojik bozukluk varsa, hışıltının başka hastalıklara bağlı olabileceği akılda tutulmalıdır.

Sorularınızı birlikte değerlendirelim.

Randevu al
Hışıltılı Ataklar | Uzm. Dr. Nil Sarıçiçek – Çocuk Doktoru Kadıköy