Kabızlık Nedir?
Kabızlık sık rastlanan bir problem olmasına rağmen tanınmasında ve tanımlanmasında güçlükler yaşanabilir. Bebeklik ve çocukluk çağlarında normal dışkılama alışkanlıklarının bilinmesi, kabızlığın doğru tanınmasında önemlidir. Yenidoğan döneminde bebekler her beslenme sonrası dışkılayabildiği gibi, hiçbir rahatsızlık duymadan 7-10 günde bir dışkılayabilir; keyfi yerinde, kilo alımı normal olan bebeklerde bu durum normal kabul edilir.
Her gün ya da gün aşırı, zorlanmadan, normal kıvamda dışkı yapılması normal bağırsak alışkanlığı olarak tanımlanır. Kabızlık ise normalden daha seyrek ve sıkıntı verecek ölçüde sert veya zorlu dışkılama, ya da haftada ikiden az dışkılama olarak tanımlanır.
Yaş Gruplarına Göre Nedenler
Yenidoğanlar: Anne sütü alan bebeklerde kabızlık nadir görülür. Doğumdan sonra ilk dışkısını ilk 24 saatten sonra çıkaran veya yenidoğan döneminde kabızlık başlayan bebeklerde, makat yapısı, kalın bağırsak darlığı, bağırsak sinir sistemi gelişim bozuklukları veya tiroid bezinin az çalışması gibi altta yatan bir hastalık dikkatle araştırılmalıdır. Mama ile beslenme, ek gıdalara geçiş, inek sütü protein alerjisi ve aşırı inek sütü tüketimi de kabızlığa yol açabilir.
Çocuklar: Bu yaş grubunda kabızlık genellikle bir organik hastalıkla ilişkili değildir (fonksiyonel kabızlık). Erken tuvalet eğitimi, yetersiz ve dengesiz beslenme, az su tüketimi, tuvalet ihtiyacını erteleme, hareketsizlik ve yeni bir sosyal ortama (örneğin okula) başlama gibi nedenlerle dışkı ritmi bir kez bozulan çocukta, dışkı sertleşir ve dışkılama ağrılı hale gelir. Çocuk dışkılamaktan korkmaya başlar; bu durum tekrarladıkça kısır döngü ağırlaşır. Uzun süren kabızlıkla birlikte karın ağrısı, iştahsızlık, bulantı ve daha sık idrar yolu enfeksiyonları görülebilir.
Anne Baba Olarak Neler Yapılmalı?
Bebekler ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle beslenmeli ve mümkünse 2 yaşına kadar anne sütü almaya devam etmelidir. Tuvalet eğitimine 2,5 yaşından önce başlanmaması ve bu konuda çocuğun zorlanmaması önemlidir; eğitim sırasında müzik dinletmek veya kitap okumak süreci kolaylaştırabilir. Klozet kullanılıyorsa, çocuğun ayaklarının altına bir tabure koyularak dizlerin kalçadan yüksekte olması sağlanmalı; bu çömelme benzeri pozisyon dışkılamayı kolaylaştırır.
Okul çağındaki çocuklarda tuvalet ihtiyacı ertelenmemelidir. Düzenli spor obezite ve kabızlıktan korur. Tam tahıllı ekmek, kepek, elma, şeftali, kayısı, domates, kuru meyve ve yeşil sebzeler gibi lifli gıdaların tüketimi artırılmalı, atıştırmalık olarak cips yerine patlamış mısır veya kuruyemiş tercih edilmelidir. Bol su tüketimi ve özellikle sabahları ılık su içmek bağırsak hareketlerini destekler.
Kabızlık Ciddi Bir Sorun mu?
Uzun süren kabızlık, aşırı zorlanmaya bağlı hemoroid (basur) ve sert dışkıya bağlı çatlaklara (fissür) yol açabilir; bu durumlarda kanama görülebilir. Tedavide, yukarıda anlatılan yaşam tarzı önlemlerinin uygulanması büyük önem taşır. Doktorunuz, çocuğa zarar vermeyecek ilaçları uygun dozda ve genellikle en az 3-6 ay süreyle önerecektir. En sık yapılan hatalar, ilacın yeterli dozda verilmemesi veya yarar görüldükten kısa süre sonra kesilmesidir; tedavinin uzun tutulması, çocuğun ağrılı dışkılama deneyimini unutması açısından önemlidir.
Sorularınızı birlikte değerlendirelim.
Randevu al
