Bahar sezonunun açılmasıyla mevsimsel alerjiler sizi mutsuz edebilir. Saman nezlesi ya da bir diğer adıyla alerjik rinit; burunda akıntı ve tıkanıklık, gözlerde kaşıntı ve sulanma, hapşırma atakları ve sinüs basıncı semptomlarıyla kendini belli eder. Belirtilere bakıldığında soğuk algınlığı şüphesi de uyandırsa da, soğuk algınlığının aksine saman nezlesine bir virüs sebep olmaz. Saman nezlesi; polen, toz akarları, kedi-köpek tüyleri ve kepekleri gibi alerjenlere karşı vücudun gösterdiği alerjik tepkilerden kaynaklanır. Belirtiler mevsimden bağımsız olarak sürekli kendini gösteriyorsa uzun süreli alerjik rinitiniz olabilir; hatta havadaki duman, parfüm kokusu veya araba egzozu gibi şeylere karşı da alerjiniz oluşabilir. Saman nezlesi okuldaki veya işteki performansınızı etkileyebilir ve hayat kalitenizi kısıtlayabilir.
Saman Nezlesi Nedir?
Alerji, sık şahit olunan bir hastalık türüdür. Çevresel faktörler ve genetik yatkınlık hastalığın açığa çıkmasında etkilidir. Polen, hayvan tüyü, küf gibi alerjenler vücutta kaşıntı, kızarıklık, şişme, spazm, göz akıntısı, burun akıntısı ve hapşırma atakları gibi tepkiler ortaya çıkarır. Alerji bazen tüm vücutta, bazen vücudun sadece bir bölümünde gerçekleşebilir. Alerji gözde gerçekleşiyorsa alerjik konjonktivit, akciğerlerde ise astım, ciltte ürtiker, egzama ya da kontak dermatit, üst solunum yollarında ise saman nezlesi ya da alerjik rinit olarak adlandırılır.
Saman Nezlesi Kimlerde Daha Sık Görülür?
Her yaşta görülebilmesine rağmen en sık 18-25 yaş aralığında rastlanır. Genetik yatkınlığın önemi yadsınamaz; vakaların yaklaşık %50'sinde ailede pozitif hikaye vardır.
Saman Nezlesi Neden Olur?
Alerjik rinit (saman nezlesi) olan kişilerde vücudun savunma sistemi havadan gelen zararsız bir maddeyi zararlı olarak varsayar ve ona karşı antikor üretir. Bu maddeyle bir sonraki temasta, üretilen antikorlar bağışıklık sistemine bazı kimyasalları salması için sinyal verir ve bu da saman nezlesi semptomlarının ortaya çıkmasına yol açar.
Saman Nezlesi Risk Faktörleri Nelerdir?
Ailede alerji, astım veya atopik dermatit öyküsü
Hayvan tüyü ve toz akarlarının bulunduğu bir ortamda yaşamak
Evde sigara içilmesi, bebeklik döneminde sigara içen bir anneye maruz kalma
Hava kirliliğine maruz kalma
Ailenin ilk çocuğu olmak
Saman Nezlesi ile Gelişen Komplikasyonlar Nelerdir?
Yaşam kalitesinde düşüş: Saman nezlesi, yapılan aktivitelerden zevk almayı engelleyebilir ve üretkenliği azaltabilir.
Kalitesiz uyku: Uykuya dalmayı zorlaştırarak gün içindeki yorgunluğun sürmesine neden olabilir.
Astım belirtilerinin kötüleşmesi
Sinüzit: Sinüs tıkanıklığı ve sinüsleri çevreleyen zarın enfeksiyonu ve iltihabı sinüzite yol açabilir.
Kulak enfeksiyonu: Orta kulak enfeksiyonuna sebep olabilir.
Saman nezlesinden tamamen kaçınmanın bir yolu yoktur; yapabileceğiniz en iyi şey belirtileri tetikleyen alerjenlere maruziyeti azaltmaktır.
Saman Nezlesi Belirtileri Nelerdir?
Burun akıntısı ve tıkanıklığı, gözlerin sulanması ve kaşınması, hapşırma atakları, öksürük krizleri, geniz akıntısı, halsizlik, şişmiş göz altları, boğazda ve gırtlakta kaşıntı sayılabilir. Alerjik rinit belirtileri yılın belirli zamanlarında başlayabilir ya da kötüleşebilir. Bunu tetikleyen etmenler arasında ilkbahar ve sonbahar aylarındaki çeşitli polenler, evcil hayvanlardan gelen toz akarları ve tüyler, mantar ve küfler sayılabilir.
Saman Nezlesi Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Doktorunuz fiziki ve tıbbi geçmişinizi dinledikten sonra deri ve kan yoluyla yapılan testler isteyebilir.
Deri testi: Alerjiyi tetikleyebilecek küçük miktarda alerjen madde kolunuza veya sırtınızın üst kısmına sürüldükten sonra alerjik reaksiyon açısından gözlemlenirsiniz. Alerjiniz varsa, alerjenin temas ettirildiği bölgede kabarıklıklar oluşur.
Kan testi: Bağışıklık sisteminizin belirli alerjenlere olan tepkisini ölçmek için laboratuvara kan örneği gönderilir; test, alerjiye neden olan antikorların miktarını ölçer.
Alerjenlere Maruz Kalmanızı Sınırlandırın
Alerjenlerden tamamen kaçınmak mümkün değildir, ancak maruziyeti sınırlayarak belirtilerinizi azaltabilirsiniz. En önemlisi, neye alerjiniz olduğunu bilerek tetikleyici maddelerden kaçınabilirsiniz.
Polen veya Küflere Karşı Alerjiniz Varsa
Polenlerin daha etkin olduğu ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde kapı ve pencerelerinizi mümkün olduğunca kapalı tutun.
Çamaşırlarınızı polenlerin temas edebileceği yerlere asmayın; polenler çarşaf ve havlulara yapışabilir.
Ev ve arabanızda klima kullanın; alerji sınıfı filtre kullanımına ve filtrelerin düzenli değiştirilmesine özen gösterin.
Polen miktarının en yoğun olduğu sabah saatlerinde açık havada aktivitelerden kaçının.
Kuru ve rüzgarlı günlerde evde kalmayı tercih edin.
Ev ve bahçe temizliğinde toz maskesi kullanın.
Küf barındırabileceğinden evinizdeki bitki ve çiçek sayısını minimumda tutun.
Ev içindeki rutubetli alanların bakım ve onarımını yaptırın.
Toz Akarlarına Alerjiniz Varsa
Yatak çarşaflarında alerjiye dayanıklı ürünler tercih edin.
Çarşaf ve battaniyelerinizi en az 60 derecede yıkayın.
Yemek pişirirken aspiratörü açın, yıkanmış çamaşırları ev içinde kurutmayın.
Hayvan Tüyüne Alerjiniz Varsa
Evcil hayvan beslemekten kaçının.
Beslemekten vazgeçemiyorsanız köpekleri haftada iki kez yıkayın; evcil hayvanları yatak odasından ve mobilyalardan uzak tutun.
Saman Nezlesi Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Saman nezlesini tetikleyen alerjenleri hayatınızdan mümkün olduğunca çıkarmak en temel önlemdir. Şiddetli olmadığı durumlarda, reçetesiz satılan ilaçlar semptomları hafifletmek için yeterli olabilir. Daha kötü belirtilerle mücadele için reçeteli ilaçlara ihtiyaç duyulabilir. Çocuğunuzda saman nezlesi teşhisi varsa tedavisi hakkında doktorunuzla iletişime geçin; bazı ilaçların çocuklarda kullanımı onaylanmamış olabileceğinden reçeteli veya reçetesiz tüm ilaçlar doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
İlaç kullanımı dışında saman nezlesi için tedavi alternatifleri şunlardır:
Alerji iğneleri (immünoterapi): İlaçlar semptomları hafifletmiyorsa veya çok fazla yan etkiye neden oluyorsa doktorunuz alerji aşıları önerebilir. 3-5 yıl içinde küçük miktarlarda alerjen içeren düzenli enjeksiyonlarla vücudunuz tetikleyici alerjenlere alıştırılır ve ilaç ihtiyacı azalır.
İmmünoterapi tedavisi: Kedi kepeği, toz akarları veya polene karşı alerjiniz varsa özellikle etkili olabilir; çocuklarda astım gelişimini önlemeye de yardımcı olabilir.
Dilaltı alerji tabletleri: Enjeksiyon yerine ağızda çözünen tablet şeklinde anti-alerjenler günlük olarak kullanılabilir.
Sinüs yıkama: Burun kanallarının yıkanması, burun tıkanıklığını gidermenin hızlı, ucuz ve etkili bir yoludur; durulama ile burnunuzdaki mukus ve alerjenler temizlenmiş olur.
Saman nezlesi olan kişilerin uzman doktorlar tarafından değerlendirilmesi, alerjenlerin tespit edilerek bir aksiyon planı oluşturulması gerekir. Doktorunuzun verdiği ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır. Polen alerjisi olan kişilerin, sezon başlamadan 2 hafta önce doktor bilgisi dahilinde ilaç tedavisine başlaması önerilir. Saman nezlesi tedavi edilmezse burun tıkanıklığı ve horlama sorunları, çocuklarda odaklanma bozukluğu ve dikkat eksikliği, yetişkinlerde anksiyete ve depresyona yol açabilir.
Sorularınızı birlikte değerlendirelim.
Randevu al
